Biyya Sadeen Nagaa: Koree fi Paarlaamaa Awurooppaa seera haaraa EU irratti waliigalanii kan fudhatama gaafii eyyama baqattootaa daangeessu
Har’a, bulchiinsa Daaniyaa kan Koree EU fi mariiwwan Paarlaamaa Awurooppaa gidduutti waliigaltee yeroo gabaabaa irra ga’ame, kan seera EU haaromsu, akkaataa yaada “biyya sadeen nagaa” (safe third country) jijjiiruu fi haala itti gaaffii eyyama baqattootaa fudhatama dhabuu danda’u bal’isu irratti waliigalan.
Waliigalteen marii Koree fi Paarlaamaa Awurooppaa gidduutti irra ga’ame, yaada biyya sadeen nagaa irratti kan xiyyeeffatu, dandeettii fi cimaa ta’uu sirna eyyama baqattootaa EU agarsiisa. <p>Rasmus Stoklund, Ministeera Daaniyaa Dhimmoota Baqattummaa fi Walitti Dhufeenya</p> Kumaaleen baqattootaa **Baha Mediteranee keessatti dhiqamu** yookaan **gurguddaa maallaqaa argachuuf namoota miidhan** biraa miidhamanii jiru.
Baay’inaan tarkaanfii fudhachuu fi sababoota sirna hamaa fi ilma namaa hin taane dhaabuun barbaachisaa dha.
Yeroo bulchiinsaa keenyaa keessatti, yaada “biyya sadeen nagaa” yeroo gabaabaa keessatti haaromsuu dandeenye, akkasumas mootummoonni miseensota EU biyyoota sadeen nagaa waliin waliigaltee gochuu danda’aniiru, haala itti gaaffii eyyama baqattootaa Awurooppaa alatti qoramu danda’u.
Rasmus Stoklund, Ministeera Daaniyaa Dhimmoota Baqattummaa fi Walitti Dhufeenya
Yaadni biyya sadeen nagaa mootummoota miseensota EU akkaataa itti gaaffii eyyama baqattootaa fudhatama dhabuu (yaadni isaa hin qoramin) ittiin diduuf hayyama kenna, yoo baqattoonni biyya EU hin taane keessatti eeyyama idil-addunyaa argachuu danda’an ta’eefi biyyattiif nagaa ta’e jiraate.
Seerota haarawaa irratti hundaa’uun, mootummoonni miseensota EU yaada biyya sadeen nagaa akkaataa filannoo sadeen kanaan hojiirra oolchu danda’u:
- Walitti dhufeenya gaaffii eyyama baqattootaa fi biyya sadeen jidduu jiru. Haa ta’u malee, walitti dhufeenyi dirqama hin ta’u yaada biyya sadeen nagaa fayyadamuuf.
- Gaaffiin eyyama baqattootaa biyya sadeen darbee gara EU hin geenye.
- Waliigaltee ykn qindoomina biyyoota sadeen nagaa waliin jiru, kan eyyama baqattootaa biyatti ala qoramu mirkaneessu.
Koree fi Paarlaamaa Awurooppaa waliigalanii, yaada biyya sadeen nagaa ilaalchisee waliigaltee ykn qindoomina keessatti mucoollee garee hin qabneef hin hojiirra oolu jedhanii fudhatanii jiru.
Gaaffiin eyyama baqattootaa fudhatama dhabuu irratti mariidhaan deebi’amee yoo dhiyaate, mirgi isaa EU keessa turuu yeroo marii hin kennamu, garuu mirgi mana murtii gaafachuuf jira ni eegama.
Tarkaanfii itti aanu
Waliigalteen har’aa Koree fi Paarlaamaa Awurooppaa gidduutti irra ga’ame yeroo gabaabaa qofa fi manni maree fi Paarlaamaan Awurooppaa mirkaneeffamuu qaba seera kana sirnaan fudhachuuf.
Haaromsi yaada biyya sadeen nagaa, guyyaa seerota eyyama baqattootaa hojiirra oolu, 12 Waxabajjii 2026 irraa eegalee hojii irra oola, fi mootummoota miseensota keessatti sirnaan hojiirra oola.
Seensa
Yaadni biyya sadeen nagaa amma kutaa seera eyyama baqattootaa fi godaansa EU keessatti argama.
Haa ta’u malee, yaada “review clause” waliigaltee Pact jalatti jiru irratti hundaa’uun, Komishinii EU seerota amma jiran Waxabajjii 2025 dura qoratee, haaromsa barbaachisaa dhiyeessuu qaba.
